سکومورفیسم چیست و نقش آن در طراحی پورتال

سکومورفیسم چیست؟

اگر با اصول و معیارهای طراحی فلت آشنا باشید میتوان گفت سکومورفیسم درست نقطه مقابل طراحی فلت است. طراحی فلت روندی است که از میانه سال های 2011 در طراحی وب جای خود را باز کرد. پرچمدار طراحی فلت مایکروسافت بود که در ویندوز 8 این نوع طراحی را به اوج خود رساند. طراحی فلت یا طراحی تخت نوعی طراحی است که در آن تا حد امکان از سایه ها، گرادینت ها، گوشه های گرد و … استفاده نمیشود. در طراحی فلت تا جایی که امکان دارد از شبیه سازی دنیای سه بعدی در فضای دو بعدی مانیتور یا تلفن های همراه اجتناب میشود. مانیفست طرفداران طراحی فلت این است: در دنیای دو بعدی باید دو بعدی بود. ایجاد توهم سه بعدی در فضای دو بعدی نشان بی صداقتی با کاربر است.

سکومورفیسم (skeuomorphism) درست نقطه مقابل طراحی فلت است. در سکومورفیسم تلاش میشود فضای سه بعدی پیرامون را برای کاربر در تجربه ای مجازی بازسازی کرد. ایده طرفداران سکومورفیسم این است: ایجاد حداکثر آشنایی برای کاربر در فضای مجازی؛ به عنوان مثال چنانچه یک طراح سکومورفیست بخواهد UI یک کتابخانه دیجیتال را طراحی کند آن را درست شبیه قفسه های چوبی کتاب طراحی میکند که در هر قفسه ای تعدادی کتاب قرار داده شده است. سایه ها، رنگ ها و نور از دنیای واقعی شبیه سازی شده است.  پرچم سکومورفیسم را اپل در IOS 7 بلند کرده است و این اتفاقا مساله ای بود که باعث شد حنای تبلیغات طرفداران طراحی فلت تا حدودی رنگ ببازد. زیرا طرفداران طراحی فلت به عنوان یکی از مزیت های طراحی فلت در مقابل سکومورفیسم ادعا میکردند طراحی فلت نهایت سازگاری را در ایجاد طرح های ریسپانسیو ایجاد میکند حال آنکه اپل با بنا نهادن طراحی المان های IOS 7 بر پایه فلسفه سکومورفیسم باعث ابطال این ادعا شده است.

اما جایگاه این دو فلسفه طراحی، در طراحی پورتال های سازمانی کجاست؟ بی شک هیچکدام از این فلسفه ها به تنهایی پاسخگوی نیازمندی های اجرایی در پروژه های طراحی پورتال های سازمانی نیستند. طراحی فلت بی شک این نیاز را برآورده نمیکند زیرا اصرار طراحان فلت بر مینیمالیسم در تعارض آشکاری با حجم عظیم اطلاعات در پورتال های سازمانی است. حجم زیاد اطلاعات، ارائه سرویس های سایر سیستم ها از طریق یکپارچه سازی و … طراحان پورتال سازمانی را بر آن میدارد تا گونه ای از طراحی را برگزینند که امکان ارائه حجم بالای اطلاعات در صفحه اصلی و سایر صفحات پورتال را فراهم کند.

آیا سکومورفیسم ایده خوبی برای اجرا و طراحی پورتال های سازمانی است؟

پاسخ باز هم منفی است. اصرار بر جزییات در سکومورفیسم و تعهد طراح به پیاده سازی جهان واقع در جهان مجازی باعث بروز محدودیت هایی در ارائه انواع گوناگون محتوا به کاربر خواهد بود. سکومورفیسم بیشتر از آن که سبکی جدی برای انتقال اطلاعات باشد، نگاهی فانتزی به ارائه اطلاعات در حجم کم و برای کاربری است که به صورت کوتاه مدت مخاطب نرم افزاری با این نوع طراحی است.
فارغ از این موضوع که سکومورفیسم یا طراحی فلت کدام یک به شکل بهتری نیازمندی های طراحی وب سایت ها را بر طرف میکند، جنگ بین سکومورفیست ها و طراحان فلت، میرود که یک دوقطبی دیگر را به سایر دو قطبی های دنیای مجازی اضافه کند!